Salka spotkań, świetlica albo budynek parafialny mają zwykle instalację z czasów, w których do gniazdka włączało się żarówkę i radio. Dzisiaj pracują w nich projektor, nagłośnienie, czajnik i kilkanaście ładowarek naraz.

Remont takiej instalacji robi się zwykle raz na kilkadziesiąt lat i za pieniądze, których jest dokładnie tyle, ile jest. Warto więc wiedzieć, gdzie oszczędność ma sens, a gdzie kosztuje później dwa razy więcej.

Trasa, którą da się rozbudować

W budynku, w którym co kilka lat dochodzi nowe urządzenie, kluczowa jest możliwość dołożenia przewodu bez kucia. Instalacja ułożona pod tynkiem tego nie daje, a w budynku zabytkowym kucie bywa wykluczone.

Dlatego w takich obiektach stosuje się trasy prowadzone po wierzchu. Montowane pod stropem korytka kablowe dają dostęp od góry i pozwalają dołożyć przewód w każdej chwili.

Koszt takiej trasy jest wyższy niż pojedynczego przewodu, ale niższy niż kucie bruzd i odtwarzanie tynku. Przy kolejnej rozbudowie różnica staje się jeszcze wyraźniejsza.

Szerokość koryta dobiera się z zapasem, bo wypełnienie powyżej połowy przekroju utrudnia układanie i pogarsza warunki chłodzenia przewodów. Koryto o jeden rozmiar większe kosztuje kilka złotych więcej na metrze.

Jakość styku i tworzywa, czyli czego nie widać po zakupie

Osprzęt z najniższej półki różni się od średniej przede wszystkim materiałem styków i konstrukcją zacisków. Różnica jest niewidoczna przy montażu i ujawnia się po kilku latach.

Zacisk śrubowy z cienkiej blachy luzuje się przy zmianach temperatury, a zacisk sprężynowy utrzymuje stały docisk. W budynku, w którym nikt nie będzie dokręcał śrub po roku, ma to realne znaczenie.

Drugą różnicą jest tworzywo obudowy i jego odporność na temperaturę. Osprzęt tańszej klasy twardnieje i pęka przy mocniejszym naciśnięciu, a w budynku publicznym jest naciskany kilkadziesiąt razy dziennie.

Trzecią jest liczba cykli łączeniowych podawana dla włączników. Różnica między klasami produktów bywa kilkukrotna, a w korytarzu budynku używanego codziennie przekłada się wprost na częstotliwość wymiany.

Przy korytach metalowych dochodzi jeszcze jedna sprawa: połączenia wyrównawcze. Metalowa trasa kablowa musi być połączona z instalacją uziemiającą, a poszczególne odcinki ze sobą, bo inaczej przy uszkodzeniu izolacji przewodu koryto znajdzie się pod napięciem. Elementy do tego służące dostarcza producent systemu i są częścią kompletnej trasy, a nie dodatkiem.

Remont za pieniądze, których jest mało

Przy ograniczonym budżecie kolejność prac ma większe znaczenie niż wybór marki. Najpierw robi się to, co dotyczy bezpieczeństwa, potem to, co dotyczy funkcjonalności.

Pierwszą pozycją są zabezpieczenia w rozdzielnicy, w tym wyłącznik różnicowoprądowy, którego w starych instalacjach zwykle nie ma. Drugą stan przewodów i połączeń, sprawdzony pomiarami.

Dopiero potem przychodzi kolej na gniazda, oświetlenie i wygodę użytkowania. Odwrotna kolejność daje ładną salę z instalacją, która nadal jest niebezpieczna.

Prace etapami w czynnym budynku

Budynek używany codziennie rzadko da się wyłączyć na dwa tygodnie. Prace dzieli się więc na etapy, ustalając wcześniej, które obwody muszą działać nieprzerwanie.

Harmonogram wyłączeń uzgadnia się z użytkownikiem, a nie ustala na miejscu. W budynku ze spotkaniami w stałych godzinach oznacza to zwykle pracę w dni robocze przed południem.

Przewody rozłączone i pozostawione do następnego dnia zabezpiecza się i oznacza. W budynku, do którego mają dostęp różne osoby, jest to wymóg, a nie dobra praktyka.

Po każdym etapie wykonuje się pomiary obejmujące zmodernizowaną część. Zostawienie wszystkich pomiarów na koniec oznacza, że ewentualny błąd wykryty na końcu dotyczy prac sprzed kilku tygodni.

Dokumentacja, która zostaje po remoncie

Po zakończeniu prac powstaje protokół z pomiarami i opis obwodów w rozdzielnicy. Oba dokumenty trafiają do dokumentacji budynku i przydają się przy kolejnych pracach.

W budynkach użyteczności publicznej instalacje podlegają kontrolom okresowym, a protokoły bywają sprawdzane razem z książką obiektu. Ich brak jest uchybieniem niezależnym od stanu instalacji.

Warto też sporządzić szkic rzeczywistego przebiegu tras. W budynku bez dokumentacji jest to jedyny sposób, żeby kolejna ekipa nie wierciła w miejscu, w którym biegnie przewód.

Warto też przewidzieć rezerwę miejsca w rozdzielnicy. W budynku, w którym co kilka lat pojawia się nowe urządzenie, kilka wolnych modułów zostawionych przy remoncie oszczędza wymiany całej obudowy przy pierwszej rozbudowie.

Kompletowanie i zakup

Przy kompletowaniu liczą się wymiary koryt i kształtek, rodzaj mocowań dobrany do stropu, obciążalność osprzętu oraz przekroje przewodów dobrane do rzeczywistego obciążenia.

Warto trzymać się jednej serii osprzętu w całym budynku, bo ramki i moduły są wtedy wymienne. Dokupienie brakującego elementu z innej serii widać z drugiego końca sali.

Asortyment tras kablowych, osprzętu i aparatury z podanymi wymiarami oraz obciążalnościami obejmuje katalog Onninen. Karty katalogowe znajdziesz na www.onninen.pl.