Święty Adrian z Nikomedii (zwany też Hadrianem) to rzymski oficer z przełomu III i IV wieku, który nawrócił się, patrząc na odwagę prześladowanych chrześcijan, i sam oddał życie za Chrystusa. Jego historia jest ściśle związana z żoną, św. Natalią, która wspierała go w więzieniu aż do męczeńskiej śmierci.
W skrócie
- Święty Adrian był oficerem dworu cesarskiego w Nikomedii (dziś İzmit w Turcji).
- Nawrócił się pod wpływem męczenników i zginął około 304–306 roku, według tradycji 4 marca.
- W Kościele katolickim wspomina się go 8 września; prawosławni czczą go razem z żoną 26 sierpnia (8 września według kalendarza gregoriańskiego).
- Tradycyjnie uważany za patrona żołnierzy i strażników, a w kręgu wschodnim – małżonków.
- W ikonografii przedstawiany jako żołnierz z kowadłem w dłoni lub u stóp.
Kim był święty Adrian? Był młodym, około 28-letnim dowódcą w służbie cesarskiej w Nikomedii, który w czasie prześladowań za cesarza Maksymiana (część przekazów wskazuje Galeriusza) przyznał się publicznie do wiary w Chrystusa. Został uwięziony i stracony razem z grupą chrześcijan. Jego żona Natalia, również chrześcijanka, czczona jest jako święta.
Święty Adrian z Nikomedii – życiorys w skrócie
Nikomedia w Azji Mniejszej była na przełomie III i IV wieku jedną z rezydencji cesarskich i centrum prześladowań chrześcijan, które rozpoczęły się w 303 roku. Właśnie tam, według przekazu męczeńskich akt (passio), Adrian pełnił wysoką funkcję w pretorium – urzędzie, który prowadził przesłuchania aresztowanych.
Opowieść o jego nawróceniu znamy z hagiografii, a nie z dokumentów urzędowych. Historycy podkreślają, że szczegóły tej relacji mogły zostać rozbudowane przez późniejszych autorów. Rdzeń przekazu jest jednak stały w tradycji Wschodu i Zachodu.
Jak doszło do nawrócenia Adriana?
Według tradycji w pobliżu Nikomedii schwytano 23 chrześcijan ukrywających się w jaskini. Adrian był obecny przy ich przesłuchaniach. Zdumiony spokojem, z jakim znosili tortury, zapytał, jakiej nagrody spodziewają się od Boga. Gdy usłyszał o życiu wiecznym, polecił urzędnikowi dopisać swoje imię do listy więźniów – wyznał w ten sposób, że także jest chrześcijaninem. Nie był jeszcze ochrzczony, dlatego tradycja mówi o nim jako o męczenniku, który otrzymał „chrzest krwi”.
Do każdego więc, który się przyzna do Mnie przed ludźmi, przyznam się i Ja przed moim Ojcem, który jest w niebie.
Mt 10,32
Jak zginął święty Adrian?
Cesarz kazał go uwięzić. Według passio Natalia odwiedzała męża w więzieniu i umacniała go w wierze. Wyrok wykonano brutalnie: skazańcom łamano ręce i nogi na kowadle. Natalia miała sama poprosić, by mogła położyć ręce i nogi męża na kowadle – tak umacniała go w ostatniej chwili. Ciała męczenników miały zostać spalone, ale – jak podaje tradycja – nadeszła burza i ogień zgasł. Natalia zachowała rękę męża jako relikwię. Data śmierci podawana w tradycji to 4 marca około 304–306 roku.
Zobacz też: Święta Natalia – męczennica, która pomagała chrześcijanom w więzieniach
Kiedy jest wspomnienie świętego Adriana?
Daty różnią się w zależności od tradycji:
- 8 września – wspomnienie w Martyrologium Rzymskim (Kościół łaciński). Wcześniej, w kalendarzu przedsoborowym, św. Adrian miał tego dnia wspomnienie w liturgii; w obecnym ogólnym kalendarzu liturgicznym nie ma obowiązkowego wspomnienia.
- 26 sierpnia – wspomnienie Adriana i Natalii w Kościołach wschodnich (według kalendarza juliańskiego, co odpowiada 8 września według gregoriańskiego).
- 4 marca – tradycyjna data męczeńskiej śmierci, wspominana także w kalendarzu wschodnim.
- 1 grudnia – osobne wspomnienie św. Natalii w niektórych kalendarzach zachodnich.
Imieniny Adriana obchodzi się w Polsce kilka razy w roku, bo imię to nosiło kilku świętych. Najczęściej podawane daty to 9 stycznia (św. Adrian z Canterbury), 5 marca, 8 lipca (papież św. Adrian III), 26 sierpnia i 8 września (św. Adrian z Nikomedii).
Czego patronem jest święty Adrian?
Patronaty św. Adriana wyrosły z jego życiorysu i z pobożności ludowej, a nie z formalnych decyzji Kościoła. Najczęściej wymienia się:
- żołnierzy i strażników – ze względu na jego służbę w armii i pretorium,
- strażników więziennych – bo sam był więźniem za wiarę,
- małżonków – zwłaszcza na Wschodzie, gdzie Adrian i Natalia są wzorem wzajemnego wspierania się w wierze,
- chorych w czasie zarazy – w średniowiecznej Flandrii wzywano go w czasie epidemii, podobnie jak św. Rocha.
Wśród innych świętych żołnierzy, którzy zostawili służbę cesarzowi dla Chrystusa, warto poznać św. Marcina z Tours, św. Jerzego i św. Wiktora. Wiernym, którzy proszą o ochronę w czasie choroby, bliskie są też modlitwy do św. Rocha.
Jak przedstawia się świętego Adriana w sztuce?
Na Zachodzie św. Adrian ukazywany jest zwykle jako uzbrojony rycerz lub rzymski żołnierz z kowadłem w dłoni albo u stóp – kowadło przypomina sposób jego męczeństwa. Czasem trzyma miecz i palmę męczeńską. Na ikonach wschodnich często występuje razem z Natalią, oboje z krzyżami w dłoniach.
Gdzie są relikwie i kościoły świętego Adriana?
Według tradycji Natalia przeniosła relikwie męża w okolice Bizancjum (do Argyropolis nad Bosforem). Później części relikwii trafiły na Zachód:
- Rzym – w VII wieku (ok. 630 r.) papież Honoriusz I przekształcił w kościół dawną siedzibę senatu na Forum Romanum; nazwano go Sant’Adriano al Foro. W XX wieku kościół zdesakralizowano, a tytuł przeniesiono do innej świątyni.
- Geraardsbergen (Belgia) – w opactwie benedyktyńskim św. Adriana relikwie przyczyniły się do żywego kultu we Flandrii.
- Klasztor Kykkos (Cypr) – przechowuje część relikwii św. Natalii.
Czego uczy nas święty Adrian?
Katechizm nazywa męczeństwo najwyższym świadectwem oddanym prawdzie wiary – świadectwem aż do śmierci (KKK 2473). Historia Adriana pokazuje, że do takiego świadectwa może dojść człowiek, który jeszcze niedawno stał po stronie prześladowców. Nawrócenie nie zależy od przeszłości, ale od odpowiedzi na łaskę.
Drugą lekcją jest małżeństwo Adriana i Natalii. Byli po ślubie zaledwie około roku. Natalia nie odciągała męża od wyznania wiary, lecz pomagała mu wytrwać. To obraz małżeństwa, w którym małżonkowie prowadzą się nawzajem do Boga. Podobnie jak św. Szczepan, pierwszy męczennik, Adrian przypomina, że świadectwo zaczyna się od odwagi powiedzenia głośno: „jestem chrześcijaninem”.
Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich.
J 15,13
Modlitwa do św. Adriana (propozycja redakcji)
Święty Adrianie, który widząc wiarę męczenników, sam wyznałeś Chrystusa,
wyproś mi odwagę, abym nie wstydził się Ewangelii w codziennych wyborach.
Wspieraj żołnierzy, strażników i wszystkich, którzy pełnią trudną służbę.
Razem ze świętą Natalią módl się za małżonków,
aby pomagali sobie nawzajem trwać przy Bogu w chwilach próby.
Przez Chrystusa, Pana naszego.
Amen.
Najczęstsze pytania
Kiedy są imieniny Adriana?
W polskich kalendarzach najczęściej podaje się 9 stycznia, 5 marca, 8 lipca, 26 sierpnia i 8 września. Wspomnienie św. Adriana z Nikomedii przypada 8 września.
Kim była żona świętego Adriana?
Żoną Adriana była św. Natalia z Nikomedii. Według tradycji wspierała męża w więzieniu, była przy jego śmierci i zachowała jego relikwie. Zmarła w pokoju i jest czczona jako święta.
Czy święty Adrian był żołnierzem?
Tak. Tradycja przedstawia go jako dowódcę w pretorium cesarskim w Nikomedii, czyli urzędnika i oficera. Dlatego uchodzi za patrona żołnierzy i strażników.
Ilu jest świętych o imieniu Adrian?
Kilku. Oprócz męczennika z Nikomedii Kościół czci m.in. św. Adriana z Canterbury, opata pochodzącego z Afryki Północnej (zm. 710), oraz papieża św. Adriana III (zm. 885).
Zobacz też: Święty Wiktor – żołnierz męczennik i patron wojowników duchowych
Źródła
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2473–2474 (wyd. II poprawione, Pallottinum 2002)
- Orthodox Church in America, „Martyrs Adrian and Natalia and 23 companions of Nicomedia” – oca.org
- „Adrian and Natalia of Nicomedia”, Wikipedia (z odwołaniem do Martyrologium Romanum, 2001) – en.wikipedia.org
- EWTN, „St. Adrian, Abbot at Canterbury” – ewtn.com
- Pismo Święte, Biblia Tysiąclecia: Mt 10,32; J 15,13.









Dodaj komentarz